Atla

Mülkiyet Hakkı Nedir


Mülkiyet Hakkı Nedir

Mülkiyet Hakkı Nedir

Mülkiyet Hakkı Nedir

Mülkiyet Hakkı Nedir?Bir kavram olarak mülkiyet Anayasa' da ve çoğunlukla ilişkili olmasına rağmen Türk Medeni Kanunu' nda tanımlanmamıştır. Buna karşılık Mülkiyet hukuki anlamda 4721 Sayılı Kanunun 683. Maddesinde " Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içerisinde o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir"  şeklinde ifade alır.Türk Medeni Kanunu' nda Mülkiyet Türk Medeni Kanunu içerisinde ki mülkiyet ile ilgili çeşitli düzenlemeler ve genel hükümler sonucunda, mülkiyetin maddi varlığı olan şeyler üzerinde tam egemenlik sağlayan bir hak olarak anlaşılması gerekir. Buna paralel olarak hukuki olarak mülkiyet hakkının verdiği hak ve yetkileri, malikinin rızası olmadan başkası veya başkaları kullanamaz. Bu duruma bağlı olarak mülkiyet hakkını elinde bulunduran malik, mülkiyetini haksız olarak elinde bulunduran, kullanan kişi veya kişilere karşı istihkak davası açabilir ve yanı sıra her şekilde yapılmış haksız el atmaların engellemesi amacıyla dava açabilir. Bunlarla birlikte mülkiyet hakkının malik açısından da çeşitli sınırları bulunur ve bu sınırlar Anayasa ile birlikte yasalar tarafından düzenlenmiştir. Bu kapsamda mülkiyet hakkı bütün yetkileri kapsayan bir egemenlik hakkı olmakla birlikte, sınırlı ayni hak olarak tanımlanan ifadelerle, hak sahibi malikin bu yetkileri süre ve kapsam bakımlarından sınırlandırılmıştır. Daha açık bir ifadeyle ayni haklar hak sahibi olan malike belirli ve sınırlı yetkilere paralel sınırlı bir egemenlik sağlar.

Mülkiyet Hakkının Konusu Ve Kapsamı

Hukuki olarak mülkiyet hakkının konusunu yalnızca maddi olan şeyler oluşturur. Örneğin maddi niteliği bulunmayan, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında ifade edilen kişilere ait fikir ve sanat eserleri üzerinde bulunan hakları, mülkiyet hakkı kapsamında incelenmezler. Mülkiyet hakkının konusu dışında kapsamı da hayli karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu anlamda mülkiyet hakkı sadece eşyaları değil, aynı zamanda o eşyayı bütünleyen parçaları ve eklentilerini de kapsamı altına alır. Mülkiyet hakkının bütünleyici parçası olarak ifade edilen unsur 684. Madde de "Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur. " şeklinde hükmolunur ve tanımı aynı maddenin 2. Fıkrasında : " Bütünleyici parça, yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır." Şeklinde yapılır. Bir şeyin bütünleyici unsur olabilmesi için, asıl şeyle maddi bir bağlantı içerisinde olması gerekir ve bu bağlantının sıkı bir şekilde olması beklenir. Dolayısıyla o şeyin asıl şeyden ayırılması, yok edilmesi veya yapısının değişikliğe uğratılması durumunda asıl şeyin zarara uğraması veya yok edilmesi anlamlarına geliyorsa, kanuni olarak o şey asıl şeyin bütünleyici parçası olarak kabul edilir. İkinci bir durumda ise, maddi bağlantı bu kadar güçlü olmamakla birlikte yerel adet o şeyi asıl şeyin temel unsuru olarak görüyordur. Bu durumda da kanun o şeyi asıl şeyin bütünleyici unsuru olarak kabul eder. Her iki durumda da bütünleyici parçanın asıl şey ile maddi bir bağlantı içerisinde olması gereklidir.

(2) Doğal Ürünler

Medeni Kanun, bir şeyin bütünleyici parça sayılması için gerekli şartları genel olarak 684. maddede belirtmiş ise de bazı şeyler için bu şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmaksızın bütünleyici parça niteliğini tanımıştır. Medeni Kanunun 685. maddesiyle " Bir şeyin maliki, onun ürünlerinin de maliki olur. Ürünler, dönemsel olarak elde edilen doğal veya hukukî ürünler ile bir şeyin özgülendiği amaca göre âdetler gereği ondan elde edilmesi uygun görülen diğer verimlerdir. Doğal ürünler asıl şeyden ayrılıncaya kadar onun bütünleyici parçasıdır." hükmü getirilmiştir.Medeni Kanunun 685. maddesine göre doğal ürünler nitelikleri itibariyle iki türlüdür.

1- Dönemsel olarak elde edilen doğal veya hukukî ürünler:

Bunlar bir şeyin belli süreler içinde yahut mevsim itibariyle meydana getirerek alınması, asıl şeyin verimine zararlı olmayan ürünlerdir. Örneğin; ağaçların meyveleri, koyunun sütü ve yünü. Ürünün kendiliğinden yetişmesi, bir emek sonucu meydana gelmesi veya meydana gelme aralığının belli olması önemli değildir. Önemli olan asıl şeyin üretim kabiliyetini etkilemeden, uzun olmayan aralıklarla ürün alınabilmesidir. 2- Bir şeyin özgülendiği amaca göre âdetler gereği ondan elde edilmesi uygun görülen diğer verimler: Bunların zaman zaman tekarı aranmaz. Adetin o şeyden elde edilmesini uygun görmesi yeterlidir. Bunlar bir ormanın ağaçları gibi organik şeyler veya taş ve maden gibi organik olmayan şeyler de olabilir. Bir madenden cevher veya bir ocaktan taş çıkarıldığı zaman bunların yerine yenisi oluşmaz. Fakat adetin ondan elde edilmesini uygun gördüğü ölçüde, bunlar da doğal ürün sayılmıştır

(3) Eklenti

Yürürlükten kaldırılan 743 sayılı Medeni Kanunun 621. maddesinin ilk fıkrasında kullanılan "temliki tasarruflar" ifadesi borçlandırıcı işlemleri (taahhüt işlemleri) kapsamadığından, 4721 sayılı Kanunda sadece "tasarruflar" ifadesi kullanılmıştır. Medeni Kanunun 686. maddesinin ikinci fıkrası eklentiyi şöyle tanımlamaktadır: "Eklenti, asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel âdetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlaması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır." Görüldüğü gibi, bütünleyici parça bağımsız bir mal olarak varlık arz etmedikleri halde, bir şeyin eklentisi bağımsız mal vasfını korumaktadır. Buna karşılık asıl şeyin taşınır veya taşınmaz mal olması mümkündür. Eklenti ilişkisi ancak iki mal arasında söz konusu olur. Ancak taşınır eşya eklenti niteliğini taşıyabilir. Dolayısıyla taşınmaz malların eklenti niteliği taşımaları söz konusu değildir. Taşınır bir şeyin eklenti sayılması için Kanunun aradığı şartlar dış bağlantı ve özgülenmedir.

Özgülenme:

Bir taşınır malın asıl şeyin işletilmesi, korunması veya ondan yararlanılması için sürekli nitelikte ona özgülenmiş olması gerekir. Diğer bir anlatımla söz konusu taşınır malın asıl şeyin ekonomik amacına bağlı kılınmış olması gerekir.Dış Bağlantı:Asıl şeyin ekonomik amacına özgülenen taşınır malın eklenti niteliğini kazanabilmesi ve sözü geçen özgülemenin iki şey arasındaki maddi bir bağlantı ile dışa karşı belirli hale gelmesi için, asıl şey ile dış bağlantı bulunması, eklentinin asıl şeye bağlı kılınması gerekir. Eklenti durumunu üçüncü kişilere bu unsur açıklar. Özgüleme arzusu bulunsa, hatta açıklansa dahi dış bağlantı kurulmadıkça eklenti olma niteliği gerçekleşmez. Buna göre dış bağlantı çözülürse eklenti olma niteliği de sona erer. Fakat eklenti, asıl şeyden geçici olarak ayrılmakla bu niteliğini kaybetmez (MK. md. 686/3). Örneğin, fabrikanın bir makinesi tamire gönderilince makine eklenti olmaktan çıkmaz.

Eklenti sayılmanın hukuki neticeleri:

Eklenti ve bütünleyici parça arasındaki esas farkları belirtmekte fayda vardır. Bütünleyici parça hem taşınır hem de taşınmaz mal olabilir. Oysa, eklenti sadece menkul eşyadır. Bütünleyici parça bağımsız bir eşya vasfı taşımadıkları, ayrı bir mülkiyet konusu olamadıkları halde, eklenti asıl şeyden bağımsız bir hukuki varlık olarak mülkiyet konusudur. Asıl şey üzerinde yapılacak tasarruflardan bütünleyici parçayı ayrı tutmak mümkün olmadığı halde, bir şeye ait yapılacak tasarruflarda o şeyin eklentisi ayrı tutulabilir. Bu durumun taşınmaz mal rehninde büyük önemi vardır. Medeni Kanunun 862/1. maddesi bunu, "Rehin, taşınmazı bütünleyici parçaları ve eklentileri ile birlikte yükümlü kılar." şeklinde ifade etmiştir. Taşınmaz malın eklentisi olan taşınır eşya, tapu sicilinde gösterilmiş olmasa bile rehnin kapsamındadır. Eklentinin tapu siciline yazılmasının bildirici bir anlamı vardır. Malikin açık bir şekildeki bu tahsis iradesi, alacaklı lehinde bir karine teşkil eder. Bunun neticesinde alacaklı, bunların eklenti olduğunu ispatla yükümlü olmaz. Bir şeye ilişkin tasarruflar, aksi belirtilmedikçe onun eklentisini de kapsar (MK. md. 686/1). Asıl şeye zilyet olan kimsenin sadece geçici olarak kullanması veya tüketmesi için özgülenen ya da asıl şeyin özel niteliği ile herhangi bir ilişkisi bulunmadan sadece korunmak, satılmak veya kiraya verilmek üzere onunla birleştirilen şeyler eklenti sayılmaz (MK. md. 687). Asıl şeyin haczi eklentiyi de kapsar. Haczedilen eklentideki hak sahibi kişinin (intifa hakkı, hasılat kiracısı gibi) istihkak davası hakları saklıdır.

Yargıtay Kararı - Mülkiyet Hakkı Nedir

T.C. YARGITAY 1.Hukuk Dairesi Esas: 2014/7844 Karar: 2015/7567 Karar Tarihi: 25.05.2015-Mülkiyet Hakkı NedirELATMANIN ÖNLENMESİ DAVASI - MÜLKİYETTEN KAYNAKLANAN AYNİ HAKKINA DEĞER VERİLEREK ELATMANIN ÖNLENMESİ VE YIKIM İSTEĞİNİN TÜMDEN KABULÜNE KARAR VERİLMESİ GEREĞİ. YASAL OLMAYAN GEREKÇELERLE KARAR VERİLMESİNİN İSABETSİZLİĞİ ÖZET: Vakıflar Genel Müdürlüğünün mülkiyetten kaynaklanan ayni hakkına değer verilerek elatmanın önlenmesi ve yıkım isteğinin tümden kabulüne karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve yasal olmayan gerekçelerle yazılı olduğu üzere karar verilmesi isabetsizdir. (2981 S. K. m. 10)  
SIKÇA SORULAN SORULAR

BİZE YAZIN

Avukat & Arabulucu İlkay Uyar Kaba
Avukat & Arabulucu İlkay Uyar Kaba

İlkay Uyar Kaba ; Aile Boşanma hukuku, Anlaşmalı Boşanma, İşçi Davalarında Arabuluculuk, Miras Hukuku Davaları, icra hukuku, İşçi Tazminat Davaları, Kıdem Ve İhbar Tazminatı, İşe İade, Miras hukuku, Tazminat Hukuku, İş Kazası Tazminat, Trafik Kazası Tazminat Davası gibi faaliyet gösterdiğimiz çalışma alanlarımızın, hukuk büroları arasında önemli bir yer sahibi olmamızı prensiplerimize borçluyuz.

İLGİLİ KONULAR
YORUMLAR
  • ALPARSLAN KUVANÇ -
    29 Eylül 2016

    Mülkiyet Hakkı Nedir Size email olarak gönderdiğim davamda zaman aşımı söz konusumudur. teşekkürler....

    Cevapla
Yorum Bırak