Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Olur

A. BOŞANMADA MAL REJİMİ NEDİR, B. MAL PAYLAŞIMI NASIL OLUR

 

Boşanma Sürecinde Mal Paylaşımı

Eski Medeni Kanun’da evlilik birliğinde mal ayrılığı kanuni rejimdi. Yürürlükte olan kanuna göre ise “Edinilmiş mallara katılma rejimi” asıldır.

Boşanma sırasında malların kimin üzerine kayıtlı olduğu önem taşımayacaktır. Evlilikten sonra alınmış olmaları yeterli olacaktır. Bu durumda her eş evlilikten önceki kişisel malını muhafaza eder ve eşler evlilikte edinilen malların yarısına ortak olur.

Evlenen kişiler birçok konuda olduğu gibi ekonomik anlamda da birbirleri ile ortaklık yapmaktadırlar. Bu ortaklık yıllarca sürmekte ve çalışan bir veya iki taraf belirli mallara sahip olabilmektedir. Bu malların edinilmesi sonrasında yaşanacak boşanma konusunda ortaklığın bitmiş olması ve edinilen malların paylaşımı yapılacaktır. Yasal olarak yapılacak olan bu paylaşımlarda tarafların hukuki hakları bulunmaktadır. Bu mal paylaşımı evlenirken dahil olunan mal rejimi ile alakalı olarak yapılmaktadır. Mal rejimi evlenilen dönemde yasalara göre belirlenmektedir. Ayrıca taraflar arasında yapılacak bir sözleşme ile farklı mal rejimleri de uygulanabilmektedir. Bu şekilde bir mal paylaşımı yapılabilmektedir.

Kanunlarımızda 4721 sayılı Medeni Kanun hükümleri gereğince dört farklı mal rejiminden birisinin tercih edilmesi mümkün olabilmektedir. Bu mal rejimlerinden istenilenin tercih edilmesi mümkün olabilmekte ve boşanma konusunda bu mal rejimlerinden tercih edilen doğrultusunda boşanma dönemin mal paylaşımları yapılmaktadır. Bu farklı mal rejimleri; Edinilmiş mallara katılım rejimi, Mal ayrılığı rejimi, mal ortaklığı rejimi ve paylaşımlı mal ayrılığı rejimi olmaktadır. Evlenecek olan taraflar burada belirtilen mal rejimleri arasında bir tercihte bulunabilmektedirler. Bunun yanında yapılacak mal rejimi sözleşmesi ile aralarında mal paylaşımı konusunda uzlaşabilmektedirler. Mal rejimlerinin açıklanmasından önce eşlerin arasında yapabilecekleri mal rejimi sözleşmesinden bahsetmekte fayda vardır.

Eşler Arasında Yapılabilecek Olan Mal Rejimi Sözleşmesi

Evlilik sözleşmesi olarak bilinen mal rejimi sözleşmesi eşler arasında evlenmeden önce veya sonra düzenlenebilmektedir. Bu sözleşme ile yasal olarak belirtilen mal rejimlerinden istenilen eşler arasındaki mutabakat ile seçilebilmektedir. Bu durumda yasaların belirttiği şekilde bir mal rejiminin seçilmesi gerekmektedir. Bu durumun sağlanması yanında sözleşmenin iki tarafından imzaladığı bir belge olması gerekmektedir. Yasal olarak bir geçerliğinin olması için genel hukuk kurallarına uygun olması gerekmektedir. Hazırlanacak belgede her iki tarafında bu konuda anlaşmış olması ve belgede mal rejimi konusunda tereddütsüz ifadeler olması gerekmektedir. Düzenlenecek belgeyi 18 yaşından küçük olan kişiler yerine yasal temsilcileri imzalayabilmektedir. Bu sözleşme aynı şekilde noter tarafından da onaylanmalıdır. Bu şekilde yasal geçerliliği olan bir sözleşme olacaktır.

Yapılacak mal rejimi sözleşmesinde en önemli konulardan birisi sözleşmenin hukuki geçerliliğinin olmasıdır. Evlenmeden önce veya sonra yapılabilen bu sözleşme yıllar sonra bir boşanma durumunda iki taraf içinde oldukça önemli olacaktır. Bu belgenin mahkemeye sunulması ve kabul görmesi için de yasal olarak geçerli olması gerekmektedir. Bunun için de noter tarafından belgenin onaylanması gerekmektedir. Evlenmeden önce düzenlenen ve evlenme akdinin yapıldığı sırada mal rejimi sözleşmesinin yapılmış olması durumunda bunun belirtilmesi gerekmektedir. Bunun belirtilmemesi ile yasal olarak geçerli olan mal rejimi geçerli olacaktır. Ülkemizde 2002 yılında sonra yapılan evliliklerde yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimi olarak belirlenmiştir. Aksi bir anlaşmanın yapılması ve bunun evlenme sırasında sunulması ile farklı bir mal rejimi geçerli olacaktır.

Yapılacak olan mal rejimi sözleşmesinin düzenlenmesinde iki farklı yol izlenebilmektedir. Bunlardan birincisi eşlerin aralarında bir anlaşmaya vararak bir sözleşme hazırlaması ve bunu imzalayarak notere sunmaları ile onayını almaları şeklinde olabilmektedir. İkinci yol ise eşlerin notere giderek mal rejimi tercihleri ve bu konudaki istekleri ile anlaşmalarını anlatmaları sonrasında noterin bir sözleşme hazırlaması imzalanması olabilmektedir. Noterin düzenleyeceği ve eşlerin arasında düzenleyeceği sözleşmelerin noter tarafından onaylanma işleminin gerçekleşmesi ile hukuki açıdan bir farkları bulunmamaktadır. İki durumu ayıran farklılık eşlerin aralarında yapacakları sözleşme maddelerinin eksik veya hukuka aykırı olabilmesi ve bunun noter tarafından onaylanmaması olabilmesidir.

Mal Rejimleri

Mal Ayrılığı Rejimi

2002 yılında yapılan düzenlemeye kadar ülkemizde geçerli olan mal rejimi mal ayrılığı rejimi olmaktaydı. 2002 yılında yapılan düzenleme ile mal ayrılığı rejimi yasal olarak kabul edilen mal rejimi olmaktan çıkartılmıştır. Bunun yerine edinilmiş mallara katılım rejimi yasal mal rejimi olarak getirilmiştir. Bu durum 2002 yılından önce yapılan evliliklerde farklı bir mal rejiminin seçildiğine dair bir belgenin ve sözleşmenin olmaması durumunda eşlerin mal rejiminin mal ayrılığı rejimi olduğunu göstermektedir. Yasalarda belirtilen farklı mal rejimleri ve bunlar arasında bir tercih yapılabileceği birçok insan tarafından bilinmemektedir. Bu durumda en adil olan mal rejimi devlet tarafından esas alınmaktadır. Bu adaletin kurulması aksaklık yarattığı düşünülen mal ayrılığı rejimi değiştirilmiştir.

Mal ayrılığı rejiminde en geçerli durum evlilik öncesinde ve süresinde edinilen malların paylaşımında kimin üstüne olduğuna bakılmaktaydı. Bu mal rejiminde bir malın paylaştırılması konusunda malın yasal sahibi o malın sahibi olmakta ve boşanma sonrasında da o malın tasarrufu kendisinde olmaktaydı. Ortak alınan mallarda ise eşlerin mala yaptıkları katkı oranında mallarda tasarruf hakkının olduğu belirtilmektedir. Bu durumda evlilik döneminde alınan bir evin veya arabanın iki eşin ortak katkıları ile alınması durumunda yapılan katkıların durumuna göre paylaştırılması mahkeme tarafından yapılmaktaydı. Eşlerin bir malın alınmasında ortaya koydukları parasal değere göre mal üzerinde hak sahibi olmaktadır.

Bu mal rejimi ilk bakışta ve incelemede oldukça adil bir paylaşıma neden oluyor şeklinde yorumlanabilmektedir. Bir mala yapılan katkı ile boşanma sonrasında o kadarlık bir hakka sahip olmak oldukça adildir. Ancak ülkemizin sosyal yapısı için bu durum pek geçerli olmamaktadır. Çalışan kadın sayısının az olması ve ev hanımlarının parasal katkı yerine emek katkısı yapmaları bu mal rejiminde adaletsizliklerin olmasını meydana getirmektedir. Bu durum nedeni ile 2002 yılında yapılan düzenleme ile mal ayrılığı rejimi yerine edinilmiş mallara katılma rejimi olarak değiştirilmiştir. Bu değişiklik ile mallara yapılan katkının maddi boyutlarının araştırılması yapılmamaktadır. Ancak eşler isterlerse mal ayrılığı rejimini tercih edebilmektedirler.

Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi

Paylaşımlı mal ayrılı rejimi ülkemizdeki hukuk kurulları içerisinde var olan ve ülkemize özgü bir mal rejimi olmaktadır. Genel olarak mal ayrılığı rejimi ile aynı olmaktadır. Malların boşanma sonrasında paylaşımında kimin malı olduğu önemli olmaktadır. Malların paylaşımında mal sahibi olan malının tasarruf hakkına sahip olmaktadır. Mal ayrılığı ile aynı olan bu durum dışında paylaşım ifadesi bazı durumlarda geçerli olabilmektedir. Özellikle malın kime ait olduğunun tam olarak tespit edilmediği durumlar malın paylı mülkiyeti var olarak kabul edilmektedir. Ayrıca bir mal üzerinde hakkı olduğunu savunan ve iddia eden tarafında bunu kanıtlaması gerekmektedir. Böyle bir durumda da mal üzerinde paylı mülkiyet geçerli olacaktır.

Paylaşımlı mal rejimi ile malların tasnifi sırasında paylı mülkiyet hakkının verildiği mallarda taraflar mal varlığının değerinin ödenmesini isteyebilmektedirler. Malın paylı mülkiyeti olması durumunda üstün yarar sağlayan kişinin isteği ile malın tasfiyesinde ortaya çıkacak olan değerin mal üzerinde payı olan kişiye gerekli ödemenin yapılması ile malın tasarrufunu eline alabilmektedir. Bu durumda malın üzerinde belirli bir oranda tasarrufu bulunan tarafa malın çoğunluk payını elinde bulunduran taraf payının değerini ödeyerek malın tasarrufunu alabilmektedir. Bu durum bir malın çoğunluk payını elinde bulunduran kişinin malın tamamen satışının yapılması ve payların taraflara ödenmesinden farklı olarak malın elinde tutulması hakkını vermektedir.

Bu mal rejiminde bir malın alınması sırasında bir katkıda bulunan eşin bu katkı oranında bir paya sahip olması da talep edilebilmektedir. Ayrıca boşanma döneminde ortak alınan bir malın satışının yapılması ve bedelinin bir taraf tarafından alınması durumunun ortaya çıkması ile bu tarafında kötü niyetli olması nedeni ile bir tazminata hükmedebilmektedir. Bu durum ortak alınan bir evin boşanma döneminde satılması ve parasının bir eş tarafından alınması gibi durumlarda ortaya çıkabilmektedir. Böyle bir durumda satış işlemi ve bunun zamanı konusunda bir kanıt sunulduğu taktirde malı satan tarafın kötü niyetli olduğuna hükmedilerek bir tazminat ödemesi kararlaştırılabilmektedir.

Mal Ortaklığı Rejimi

Bu mal rejiminde evlilik döneminde edinilen ve kazandırılan mallara ilişkin kişisel mallar ve ortak mallar ayrımı yapılmaktadır. Bu durumda tarafların kişisel malları olabileceği gibi ailenin ortak kullanımında olan ortak malları da olabilmektedir. Bu malların belirlenmesi taraflar tarafından yapılmaktadır. Evlenmeden önce var olan mallar dışında sonradan 3. kişiler tarafından kazandırılan mallarda da kişisel mal olarak tasnif yapılabilmektedir. 3. kişilerin kazandırdığı mallar miras ve farklı yollar ile olabilmektedir. Bu durumda edinilen mallara ilişkin kişisel olan malların boşanma sonrasında taraflarda kalması ve ortak olan malların ile paylaşılması mümkün olabilmektedir. Bu durum tarafların yapacakları tercih ile belirtilmesi gereken durumlar olmaktadır. Her eşinde kendi kişisel mallarını ve ortak mallarını belirtmesi gerekmektedir.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi

2002 yılında Medeni Kanunda yapılan düzenlemeler ile edinilmiş mallara katılım rejimi herhangi bir başka mal rejimi seçilmediği durumlarda geçerli mal rejimi olmaktadır. Mal ayrılığı rejiminde özellikle ev hanımlarının yaşadığı adaletsizliğin önlenmesi amacı ile düzenlenen bu mal rejiminde evlilik süresinde edinilen tüm mallarda her iki tarafta hak iddia edebilmektedir. Bu mal rejiminde edinilen malların kimin üstüne olduğunun bir anlamı kalmamaktadır. Alınan bir ev ve araba ile bankada bulunan mevduatlar gibi birikimlerde kimin üstüne olduğunun önemi olmadan iki tarafında hak iddia etmesine olanak sağlamaktadır. Bu mal rejiminde iki farklı mal türü bulunmaktadır. Bunlardan birisi Edinilmiş mallar, diğeri ise kişisel mallardır. Taraflar edinilmiş mallarda hak talep edebilirken kişisel mallar hak talep edemezler ve bu mallar sadece tasarrufu olan tarafın malı olarak kalmaktadır.

Edinilmiş Mallar Nelerdir?

  • Eşlerin çalışmaları ile elde ettikleri kazançlar ve gelirleri edinilmiş mal olmaktadır. Daha açık bir ifade ile çalışma ile alınacak maaşlar, primler ve buna benzer kazanımlar edinilmiş mal olmaktadır.
  • Emekli olunması durumunda sosyal güvenlik kurumlarında alınacak olan emekli maaşları, emeklilik ikramiyesi ve malul maaşları da edinilmiş mallar olarak belirtilmiştir.
  • Çalışma sırasında meydana bir durum ile çalışma kaybının yaşanması ile alınacak olan tazminatlarda edinilmiş mallar içerisinde yer almaktadır.
  • Kişisel malların gelirleri de edinilmiş mallar olmaktadır. Miras ile alınan bir evin kira geliri gibi.
  • Edinilmiş bir malın satışından elde edilecek tüm gelirde edinilmiş mal olarak değerlendirilmektedir. Alınan ev veya araba ile diğer farklı edinilmiş malların satışı ile elde edilecek gelirler.

Kişisel Mallar Nelerdir?

  • Tarafların yalnız kişisel şekilde kullanabildikleri mallardır. Bunlar elbiseler, takılar ve diğer eşyalar olabilmektedir.
  • Evlenmeden önce sahip olunan tüm mallar kişisel mal olmaktadır.
  • Bir mirasın kalması sonucunda elde edilecek mal ve parada kişisel mal olmaktadır.
  • Manevi tazminat davaları sonucunda elde edilecek alacaklarda kişisel mal olmaktadır.
  • Diğer kişilerin elde ettikleri mal değerleri de kişisel mal olmaktadır.
  • Karşılıksız bir kazanım ile eşe geçen mallarda kişisel mal olarak değerlendirilmektedir. 

    Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Olur

    Boşanmada Mal Paylaşımı

Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Olur – Yargıtay Kararları

T.C. YARGITAY 8.Hukuk Dairesi Esas: 2013/7361 Karar: 2014/13668 Karar Tarihi: 27.06.2014

MAL REJİMİNDEN KAYNAKLANAN ALACAK DAVASI – DAVALININ İKRAMİYE ÇIKAN MİLLİ PİYANGO BİLETİNİ KİŞİSEL MALI OLARAK İDDİA ETMEDİĞİ – BİLETİN GÜNLÜK HARCAMA KAPSAMINDA EDİNİLMİŞ MALLA ALINDIĞI – BİLETİN EDİNİLMİŞ MAL GRUBUNA DAHİL OLDUĞU

ÖZET: Somut olaya bakıldığında; davalı ikramiye çıkan milli piyango biletini kişisel mal ya da kişisel mal yerine geçen bir değerle aldığını iddia etmediğine ve aksini kanıtlayamadığına göre biletin günlük harcama kapsamında edinilmiş malla alındığı ve bu nedenle edinilmiş mal grubuna dahil olduğunun kabulü gerekmektedir.

T.C. YARGITAY 8.Hukuk Dairesi Esas: 2013/9389 Karar: 2014/4769 Karar Tarihi: 20.03.2014

MAL REJİMİNE DAYALI ALACAK DAVASI – TARAFLARIN SERBEST İRADELERİ İLE DURUMU KABULLENDİKLERİNİ AÇIKÇA BİLDİRMELERİ – TARAFLARIN ARALARINDAKİ MAL REJİMİNİ TASFİYE ETTİKLERİNİN KABULÜ – HÜKMÜN ONANMASI GEREĞİ

ÖZET: Anlaşmalı boşanma davasına konu müşterek imzalı dava dilekçesinde <…Boşanmamızın doğuracağı mali sonuçları… belirtir anlaşma-protokol imzaladık… dilekçe ekinde sunuyoruz…> biçiminde işaret edilen 02.07.2012 tarihli protokol metninde <…Evlilik birliğinde edinmiş olduğumuz eşyaları rızaen paylaştık, sonradan her iki taraf da bir talepte bulunmayacaktır…> cümlesi ile mutabık kalmalarına, 13.07.2012 günlü ilk oturuma gelen tarafların serbest iradeleri ile protokolü tekrarla <…Aramızda mal paylaşımına ilişkin anlaşmazlık bulunmamaktadır…> sözleri ile bu durumu kabullendiklerini açıkça bildirmelerine, tarafların aralarındaki mal rejimini tasfiye ettiklerinin kabulü gerekmesine göre yerinde bulunmayan davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan hükmün onanmasına karar verilmiştir.

 

Bir diğer önemli yazımız olan Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır başlıklı makalemizde Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır hakkında bilgiler verilmektedir.. Avukat