Atla

Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır Alınır


Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır Alınır

Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır Alınır

Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır Alınır

4857 sayılı kanun çerçevesinde personelin çalışması gereken zamanlar hafta tatili,Genel Tatil günleri dışındaki çalışma saatleridir. Haftalık çalışma süresi 45 saat tir. Bu çalışma süresini aşan kısımlarda,hafta tatilinde ve Genel Tatil günlerinde işçinin nasıl ve ne şekilde çalışılacağı,hadleri,ne kadar ücret ödeneceği ilgili yasada mevcuttur.

Fazla meai çalışma ücreti 4857 sayılı iş kanununun 41 maddesi gereğince; Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık kırk beş saati aşan çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışma ise;Eğer haftalık çalışma süresi 45 saatin altında ise(bu iş sözleşmesi ile belirlenmiş olmak şartıyla)haftalık çalışma süresini aşan kırk beş saate kadar yapılan çalışmalardır. Fazla çalışmalarda her bir saat başına verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmi beş (%25)yükseltilmesi suretiyle ödenir. 

Hafta tatilinde çalışma ise; 394 sayılı Hafta Tatili Kanunu,hafta içindeki çalışma süresini 6 gün olarak belirlemiş ve her altı günlük çalışma sonucunda işçinin 24 saatten az olmamak üzere dinlendirilmesini hükmetmiştir. Yani,394 sayılı kanun gereğince haftanın altı günü çalışan işçiye bir gün hafta tatili verilmesi gerektiği açıktır. Hafta Tatili ve çalışması hakkındaki bir düzenlemede 4857 sayılı kanunun 46 maddesinde yapılmıştır. ilgili kanun;belirlenmiş iş günlerinde çalışmış olmaları şartıyla yedi günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme verileceği belirtilmiştir.

Hemen akabinde ise,çalışılmayan hafta tatili günü için ,işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir denilmiştir. Hafta Tatilinde çalışan işçiye ,kırk beş saati tamamlayan süre için çalışmaksızın hak ettiği normal ücretine ilaveten fazla sürelerle çalışma ücreti olarak %25 zamlı ücret ve bunu aşan bunu aşan çalışma süreleri için ise fazla meai çalışma ücreti olarak %50 zamlı ücret ödenir. Hafta tatilinde çalışan işçi normal maaşına ilaveten ,bir günlük normal ücretinin 1,25 katı kadar ücrete hak kazanır. işçinin hafta tatilinden önceki 6 iş gününde çalışmaması halinde hafta tatiline hak kazanamaz. 

Bir işçi kazanmadığı hafta sonunda çalıştığını var sayarsak işçiye sadece hafta tatilinde çalışmış olmasından dolayı normal günlük ücreti ödenebilir. Fiiliyatta bazı iş yerlerinde Ulusal Bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışılması halinde fazla mesai ücretinin %100 zamlı ödendiği gözükmektedir. Halbuki; bahse konu alınan günlerde işçi çalışırsa normal günlük ücretinin yanında çalıştığı her gün için bir günlük maaşı ödenir. Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayı gerekli olup,fazla çalışma süresinin toplamı yılda 270 saati geçemez

Fazla Mesai çalışma ücreti

MADDE 402 – İşveren, fazla çalışma için işçiye normal çalışma ücretini en az yüzde elli fazlasıyla ödemekle yükümlüdür. İşveren, işçinin rızasıyla fazla meai çalışma ücreti yerine, uygun bir zamanda fazla çalışmayla orantılı olarak izin verebilir. Fazla Mesai çalışma ücreti ; Bu madde 818 sayılı Borçlar Kanununun 329. Maddesini karşılamaktadır. 6098 sayılı TBK. Nun iki fıkradan oluşan

402. Maddesinde, fazla çalışma ücreti düzenlenmektedir. Gerçekten işveren, fazla çalışma için işçiye normal çalışma ücretini en az yüzde elli fazlasıyla ödemekle yükümlü tutulmuştur. Şayet işçinin rızası olursa fazla meai çalışma ücreti yerine, uygun bir zamanda fazla çalışmayla orantılı olarak işveren izin verebilir. 818 sayılı Borçlar Kanununun 329. Maddesinin kenar başlığında kullanılan " Fazla iş için ücret" ibaresi, TBK. Nun bu maddesinde "Fazla çalışma ücreti" şeklinde değiştirilmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, işverenin, fazla çalışması sebebiyle işçiye, normal çalışma ücretinin en az yüzde elli fazlasını ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Nitekim 4857 sayılı İş Kanununun 41. Maddesinin ikinci fıkrasında da "Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir." Denilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında, işçinin fazla çalışma borcunun bulunduğu hallerde , fazla çalışma ücreti yerine izin verilmesi olanağı tanınmıştır. Bu iznin "uygun bir zamanda" kullandırılması koşuluna yer verilerek, işin aksamasının önlenmesi amaçlanmıştır. İşçiye verilecek olan izin, fazla çalışmasıyla orantılı olacaktır.

Nitekim 4857 sayılı İş Kanununun 41. Maddesinin dördüncü fıkrasında da "Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi, isterse bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat on beş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir." Denilmiştir.

Yargıtay Kararı - Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır Alınır

T.C. YARGITAY 7.Hukuk Dairesi Esas: 2015/996 Karar: 2016/8031 Karar Tarihi: 12.04.2016

İŞÇİ ALACAKLARI DAVASI - 3 SAATLİK FAZLA ÇALIŞMANIN DA FAZLA ÇALIŞMA SÜRELERİNE EKLENEREK HESAP YAPILMASI GEREKİRKEN HAZIRLANAN RAPORA GÖRE KARAR VERİLMESİNİN İSABETSİZLİĞİ - HÜKMÜN BOZULDUĞU

ÖZET: Somut olayda, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının günlük 3 saat fazla çalışma yaparak haftanın 6 gününde toplam 18 saat fazla çalışma yaptığı kabul edilerek fazla çalışma ücreti hesap edilmiş ise de, davacının haftada 7 gün çalıştığı tespit edildiğine göre hafta tatili olan 7.gün çalışmasında yapılan 3 saatlik fazla çalışmanın da fazla çalışma sürelerine eklenerek hesap yapılması gerekirken yazılı şekilde hazırlanan rapora göre karar verilmesi hatalı olmuştur. 

Davacı, dava dilekçesinde işten 05.07.2013 tarihinde ayrıldığını bildirmiş olup, talep aşılmak suretiyle hizmet sonunun 25.07.2013 tarihi olarak kabul edilmesi hatalıdır. 3- Davacının 2008 yılının Mart ve Eylül ayları arasındaki çalışmasının istifa ile sona erdiğinin kabulü ile hizmet süresinde dışlanmış ise de hizmet döküm cetveli incelendiğinde davacının mevsimlik çalıştığı ve sezon sonunun Eylül-Ekim-Kasım ayları olduğu izlenmektedir. İstifa olgusunu içeren dilekçenin ne suretle alındığı davacıdan sorulup açıklattırılmak ve sezon sonu ne sebeple istifa dilekçesi verildiği açıklığa kavuşturulmak suretiyle çalışma süresinin tespit edilmesi gerekirken eksik inceleme ile sonuca gidilmesi hatalıdır. 4- Taraflar arasında, davalı işyerinde fazla çalışma olup olmadığı ve hesabı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Ücret bordrolarına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. İşçinin imzasını taşıyan bordro sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir. Bir başka anlatımla bordronun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı bordroda görünen fazla meai çalışma ücreti alacağının ödendiği varsayılır.

Fazla çalışmanın ispatı konusunda işyeri kayıtları, özellikle işyerine giriş çıkışı gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları delil niteliğindedir. Ancak, fazla çalışmanın yazılı belgelerle kanıtlanamaması durumunda tarafların, tanık beyanları ile sonuca gidilmesi gerekir. Bunun dışında herkesçe bilinen genel bazı vakıalar da bu noktada göz önüne alınabilir. İşçinin fiilen yaptığı işin niteliği ve yoğunluğuna göre de fazla çalışma olup olmadığı araştırılmalıdır. İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir. Ancak, işçinin fazla çalışma alacağının daha fazla olduğu yönündeki ihtirazi kaydının bulunması halinde, bordroda görünenden daha fazla çalışmanın ispatı her türlü delille yapılabilir. Bordroların imzalı ve ihtirazi kayıtsız olması durumunda, işçinin bordroda belirtilenden daha fazla çalışmayı yazılı belge ile kanıtlaması gerekir. İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda, ihtirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır. İş sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde kurallara sınırlı olarak değer verilmelidir. Dairemiz, 270 saatle sınırlı olarak söz konusu hükümlerin geçerli olduğunu kabul etmektedir.

Fazla çalışmaların aylık ücret içinde ödendiğinin öngörülmesi ve buna uygun ödeme yapılması halinde, yıllık 270 saatlik fazla çalışma süresinin ispatlanan fazla çalışmalardan indirilmesi gerekir. Günlük çalışma süresinin onbir saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağı, zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmelidir. Yine işçilerin gece çalışmaları günde yedibuçuk saati geçemez (İş Kanunu, Md. 69/3). Bu durum günlük çalışmanın, dolayısıyla fazla çalışmanın sınırını oluşturur. Gece çalışmaları yönünden, haftalık kırkbeş saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde yedibuçuk saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir.

Fazla çalışma yönünden diğer bir yasal sınırlama da, İş Kanununun 41 inci maddesindeki, fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamayacağı şeklindeki hükümdür. Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmalarının karşılığı olan fazla mesai ücretinin de ödenmesi gerektiği açıktır. Yasadaki sınırlama esasen işçiyi korumaya yöneliktir. Fazla çalışmanın belirlenmesinde, 4857 sayılı Yasanın 68 inci maddesi uyarınca ara dinlenme sürelerinin de dikkate alınması gerekir. Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde Yargıtay'ca taktiri indirim yapılması gerektiği istikrarlı uygulama halini almıştır. 

SIKÇA SORULAN SORULAR

BİZE YAZIN

Avukat & Arabulucu İlkay Uyar Kaba
Avukat & Arabulucu İlkay Uyar Kaba

İlkay Uyar Kaba ; Aile Boşanma hukuku, Anlaşmalı Boşanma, İşçi Davalarında Arabuluculuk, Miras Hukuku Davaları, icra hukuku, İşçi Tazminat Davaları, Kıdem Ve İhbar Tazminatı, İşe İade, Miras hukuku, Tazminat Hukuku, İş Kazası Tazminat, Trafik Kazası Tazminat Davası gibi faaliyet gösterdiğimiz çalışma alanlarımızın, hukuk büroları arasında önemli bir yer sahibi olmamızı prensiplerimize borçluyuz.

İLGİLİ KONULAR
YORUMLAR
  • NAZLI ŞEN -
    14 Ağustos 2016

    Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır Alınır Davayı açmak istiyorum süreç ne olur en acil davayı siz alırsanız masraflarım ne kadar tutar.

    Cevapla
Yorum Bırak